Webtoon

Còn viết là: web toon, truyện tranh cuộn dọc, 웹툰

Webtoon là truyện tranh kỹ thuật số vẽ thành một dải dọc liền mạch, đọc bằng cách vuốt xuống trên màn hình điện thoại thay vì lật trang. Định dạng này khởi nguồn từ Hàn Quốc và nay được dùng trên toàn thế giới.

Định dạng quan trọng hơn cái tên

“Webtoon” mô tả cách phát hành, không phải một quốc gia hay một phong cách vẽ. Ràng buộc cốt lõi là: người đọc cầm điện thoại và di chuyển theo một chiều duy nhất — xuống. Mọi khác biệt giữa webtoon và truyện in đều bắt nguồn từ đó.

Một trang in được bố cục như một tổng thể. Người đọc thấy toàn bộ layout trước khi đọc bất kỳ khung nào, nên hoạ sĩ in có thể dùng lưới khung bất quy tắc, trang đôi, hay khung đọc theo đường chéo. Không thứ nào sống sót trên điện thoại. Trong dải dọc, người đọc thấy gần như từng khung một, theo thứ tự cố định, và hoạ sĩ điều khiển nhịp bằng cách điều khiển lượng khoảng trống giữa các khung.

Khác biệt thực tế

  • Rãnh (gutter) làm nhiệm vụ canh nhịp. Trong truyện in, rãnh rộng vài milimét. Trong webtoon nó có thể là cả một màn hình trống, và chính khoảng trống đó giữ nhịp trước một cú lật.
  • Khung rộng, không cao. Khung cao bị khung nhìn cắt đôi. Phần lớn khung webtoon rộng hơn chiều cao chính vì lý do này.
  • Màu là mặc định. Webtoon thường có màu đầy đủ, trong khi manga thường thì không.
  • Tập (episode), không phải chương. Đăng hàng tuần, mỗi tập vừa đúng một lần đọc trên đường đi làm.

Từ này đến từ đâu

Đây là từ ghép của “web” và “cartoon”, ra đời ở Hàn Quốc đầu những năm 2000 khi các cổng thông tin bắt đầu đăng truyện vẽ riêng cho web thay vì scan trang in. Naver và Daum dựng nên những nền tảng lớn đầu tiên. WEBTOON — ứng dụng mà đa số độc giả tiếng Anh nghĩ tới khi nghe từ này — là dịch vụ quốc tế của Naver. Vì vậy “webtoon” đồng thời là một định dạng, một truyền thống, và một thương hiệu; ba nghĩa này bị lẫn lộn liên tục.

Webtoon Hàn Quốc cũng là manhwa. Nhưng không phải manhwa nào cũng là webtoon: từ này có trước định dạng và bao gồm cả truyện in.

Thuật ngữ liên quan

  • Manhwa — Manhwa là từ tiếng Hàn để chỉ truyện tranh. Trong tiếng Việt, manhwa thường được hiểu là truyện tranh Hàn Quốc — phần lớn là webtoon màu, đọc bằng cách cuộn dọc trên điện thoại — để phân biệt với manga của Nhật và manhua của Trung Quốc.
  • Cuộn dọc (vertical scroll) — Cuộn dọc là định dạng truyện tranh dàn thành một cột cao liền mạch, đọc bằng cách vuốt xuống màn hình điện thoại thay vì lật trang. Đây là định dạng chuẩn của webtoon, nơi khoảng trống giữa các khung là thứ canh nhịp.
  • Rãnh khung (gutter) — Rãnh khung là khoảng trống giữa hai khung truyện. Người đọc tự lấp đầy nó, tự hình dung chuyện gì đã xảy ra giữa hai hình, nên độ rộng của rãnh quyết định câu chuyện nhảy qua bao nhiêu thời gian và một nhịp được giữ lâu đến đâu.

Áp dụng vào việc