Manhwa

Truyện tranh Hàn Quốc gọi là gì, và manhwa có phải một thể loại không

Truyện tranh Hàn Quốc gọi là manhwa (만화). Nếu bạn đang tìm “thể loại manhwa”, thì câu trả lời thẳng là: manhwa không phải một thể loại. Nó là nhãn chỉ xuất xứ và cách làm, ngang hàng với manga (Nhật) và manhua (Trung Quốc). Bên trong manhwa có đủ thể loại — lãng mạn, hồi quy, hầm ngục, võ hiệp murim, kinh dị, đời thường.

Người Việt hay dùng “manhwa” và “webtoon Hàn” thay nhau, và trong đa số trường hợp thì không sai, vì phần lớn manhwa xuất bản từ khoảng 2010 trở đi đúng là webtoon. Nhưng hai từ đó không đồng nghĩa: manhwa nói về nước nào làm ra, webtoon nói về đọc kiểu gì. Truyện tranh Hàn in trên giấy vẫn là manhwa mà không phải webtoon; một bộ cuộn dọc do người Mỹ vẽ là webtoon mà không phải manhwa.

Bản thân từ này nghĩa hẹp hơn bạn tưởng

Trong tiếng Hàn, 만화 (manhwa) chỉ có nghĩa là “truyện tranh” — bất kỳ truyện tranh nào, kể cả truyện Nhật đã dịch. Nó là từ thông thường, giống chữ “truyện tranh” trong tiếng Việt. Nghĩa hẹp hơn, “một bộ truyện tranh của Hàn Quốc”, là thứ độc giả nước ngoài thêm vào để phân biệt nó với manga trên kệ sách.

“Manhwa”, “manga” và “manhua” thật ra là cùng hai chữ Hán (漫畫) đọc theo tiếng Hàn, tiếng Nhật và tiếng Trung. Một từ, ba cách đọc — nên không định nghĩa nào dựa vào bản thân từ ngữ tách được chúng ra. Thứ tách chúng ra trên thực tế là truyền thống và định dạng.

Người đọc thường ngầm hiểu manhwa là gì

• Màu đầy đủ. Gần như luôn luôn, trong khi manga gần như luôn đen trắng.
• Cuộn dọc. Phần lớn manhwa ra từ khoảng 2010 là webtoon, vẽ thành một dải liền cho điện thoại.
• Trái sang phải. Tiếng Hàn đọc trái sang phải, nên bản dịch manhwa không bị lật gương và không cần dòng ghi chú “đọc từ phải sang”. Manga thì thường cần.
• Ra theo tập hàng tuần, đăng trên nền tảng, thay vì chương in hàng tháng.

Vài thói quen thể loại đáng biết

Manhwa tựa rất nặng vào địa vị xã hội và thứ bậc như nguồn xung đột — ai trên ai, một gia đình nợ nhau điều gì, nhân vật thuộc hội nào. Những thể loại thương mại thống trị phản chiếu đúng điều đó: truyện hồi quy và báo thù, hệ thống tháp và hầm ngục, cùng những thế giới võ lâm murim.

Đây cũng là lý do thoại manhwa khó dịch. Tiếng Hàn mã hoá quan hệ trên dưới giữa người nói vào gần như mọi câu, bằng ngữ pháp; tiếng Việt có hệ thống xưng hô nên giữ được phần nào, tiếng Anh thì gần như mất trắng. Một bản dịch đọc lên thấy nhạt thường là đã đánh rơi tầng đó, chứ không phải dịch sai chữ.