Manhua

Một từ, ba truyền thống xuất bản

“Manhua” phủ lên ba thị trường đã sinh ra những bộ truyện rất khác nhau. Manhua Hồng Kông thập niên 1970–90 là những cuốn mỏng, ra hàng tuần, in màu, kể chuyện võ hiệp với hình khối cơ bắp dày đặc — một diện mạo chẳng giống manga chút nào, và được in màu trước tất cả mọi người hàng chục năm. Manhua Đài Loan nằm gần quy ước Nhật hơn nhiều, kể cả chiều đọc phải sang trái. Manhua đại lục mới là thứ mà đa số độc giả hôm nay nghĩ tới: sinh ra cho ứng dụng, màu đầy đủ, cuộn dọc, trái sang phải.

Nếu bạn đang đọc một cuốn manhua in cũ mà thấy thứ tự khung như bị đảo, hãy nhìn cái gáy sách. Lối trình bày chữ Hán truyền thống chạy từ phải sang trái, và manhua in ở Hồng Kông với Đài Loan thường theo đúng lối đó.

Màu, và cái studio đứng sau nó

Manhua hiện đại gần như luôn có màu đầy đủ, vì đúng lý do khiến manhwa cũng vậy: nó được làm bởi một studio, không phải một hoạ sĩ với vài trợ lý. Nét, flat, tô đổ bóng và hậu cảnh là những đầu việc riêng do những người riêng đảm nhận, và chính điều đó khiến một tập màu mỗi tuần trở nên khả thi, trong khi một chương manga màu mỗi tuần thì không.

Dấu hiệu nhìn thấy được của dây chuyền ấy là một kiểu tô rất riêng — chuyển sắc mềm như phun sơn, viền sáng rìa mạnh, và hậu cảnh thường có 3D hỗ trợ hoặc vẽ kiểu matte painting chứ không dựng bằng nét. Nhân vật thì vẽ nét rồi đánh sáng; môi trường thì vẽ như tranh. Chỗ tách đôi đó là cách nhanh nhất để phân biệt tranh manhua với tranh manga chỉ bằng một cái liếc.

Tu luyện là động cơ

Hai thể loại thương mại thống trị là võ hiệp (wuxia) và tiên hiệp (xianxia), và khác biệt giữa chúng có ý nghĩa nếu bạn định viết một bộ. Võ hiệp bám đất: võ giả phàm nhân, chốn giang hồ, danh dự và báo thù. Tiên hiệp thì kỳ ảo: kẻ tu luyện leo một cái thang cảnh giới được đánh số để đi tới trường sinh, với thần, ma và các tông môn ở phía trên. Truyện murim của Hàn Quốc mọc từ cùng một gốc võ thuật nhưng thường đứng gần phía võ hiệp hơn.

Cái thang cảnh giới là lý do rất nhiều manhua đọc ra như truyện thăng cấp. Cấu trúc đó trao cho người viết một bảng điểm dễ đọc — độc giả lúc nào cũng biết chính xác nhân vật chính mạnh đến đâu và bậc tiếp theo tốn những gì. Nó cực kỳ hiệu quả khi đăng dài kỳ, và là lý do một chương có thể kết bằng một cú lên cấp cũng đều đặn như kết bằng một cú treo.

Chuyển thể mới là mô hình kinh doanh

Một phần lớn manhua là chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, và những bộ ăn khách lại được chuyển thể tiếp thành donghua — hoạt hình Trung Quốc. Tiểu thuyết sang manhua sang donghua là một dây chuyền chuẩn mực, không phải ngoại lệ, và nó định hình chính những bộ truyện đó: một manhua chuyển thể tiểu thuyết dài thừa hưởng một dàn nhân vật khổng lồ cùng một cốt đã dựng sẵn, nên bài toán nghề của nó là nén và dàn cảnh, chứ không phải sáng tạo.