สกรีนโทน (Screentone)
สกรีนโทนคือแผ่นลายจุด เส้น หรือการไล่ระดับสีที่พิมพ์ไว้ล่วงหน้า ใช้กับงานศิลปะการ์ตูนขาวดำเพื่อสร้างค่าสีเทา เดิมเป็นฟิล์มกาวที่ตัดด้วยใบมีดและขัดเงา ปัจจุบันเกือบทั้งหมดใช้แบบดิจิทัลเป็นเลเยอร์โทน
ทำไมมังงะถึงเป็นสีเทาโดยไม่ต้องลงสี
มังงะพิมพ์ด้วยหมึกสีเดียว ไม่มีหมึกสีเทาบนแท่นพิมพ์ ดังนั้นทุกสีเทาที่ผู้อ่านเห็นจึงเป็นภาพลวงตาที่เกิดจากจุดสีดำที่เล็กเกินกว่าจะแยกแยะได้ สกรีนโทนคือกลไก: พื้นที่ของจุดปกติที่มีขนาดและระยะห่างคงที่ซึ่งสายตาจะเฉลี่ยเป็นโทนสี
นั่นคือเหตุผลที่สีเทาของมังงะดูแตกต่างจากสีเทาที่พ่นด้วยดิจิทัล สีเทามีพื้นผิว มีขอบคม และอยู่รอดได้บนกระดาษราคาถูก ซึ่งเป็นสิ่งที่การพิมพ์นิตยสารรายสัปดาห์ต้องการ
การอ่านตัวเลขบนโทน
แผ่นโทนแบบดั้งเดิม และไลบรารีโทนดิจิทัลทุกแห่งที่ลอกเลียนแบบ จะมีป้ายกำกับสองตัวเลข: จำนวนเส้น (line count) และ ความหนาแน่น (density) โทน “60L 10%” มีจุด 60 เส้นต่อนิ้ว ครอบคลุมพื้นที่ 10 เปอร์เซ็นต์ — เป็นสีเทาอ่อนที่มีพื้นผิวจุดที่มองเห็นได้ “85L 30%” จะละเอียดและเข้มกว่า
คำแนะนำในการทำงาน:
- จำนวนเส้น ควบคุมว่าพื้นผิวดูหยาบแค่ไหน ยิ่งต่ำยิ่งเห็นจุดชัดเจนและดูเหมือนล้าสมัยหรือกราฟิกมากขึ้น
- ความหนาแน่น ควบคุมค่าสีเทา ให้หน้ามีสามหรือสี่ความหนาแน่น การใช้สีเทาที่แตกต่างกันเล็กน้อยสิบเอ็ดสีจะทำให้เกิดความยุ่งเหยิง การใช้ 10%, 30% และ 50% จะสร้างภาพที่อ่านได้
- ต่ำกว่า 5% หรือสูงกว่า 70% มักจะหายไปหรือเต็มเมื่อพิมพ์ ใช้สีดำล้วนแทนโทนที่มืดมาก
มัวเร (Moiré) ข้อผิดพลาดที่ทุกคนเจอ
การวางซ้อนโทนสองโทนที่มีจำนวนเส้นใกล้เคียงกัน หรือการปรับขนาดหรือหมุนเลเยอร์โทน จะสร้างรูปแบบการรบกวน — แถบคลื่นที่น่าเกลียดบนสิ่งที่ควรจะเป็นสีเทาเรียบ กฎที่ป้องกันสิ่งนี้:
- อย่าปรับขนาดเลเยอร์โทน เลือกอันที่ถูกต้องแทน
- หากคุณต้องวางซ้อน ให้หมุนโทนที่สองประมาณ 30 องศา
- ทำงานเส้นและโทนที่ 600–1200 dpi bitmap ไม่ใช่ 300 dpi greyscale จุดโทนต้องการความละเอียด มิฉะนั้นหน้าจอฮาล์ฟโทนของเครื่องพิมพ์จะต่อสู้กับมัน
- ตรวจสอบโดยซูมไปที่ 100 เปอร์เซ็นต์ของขนาดพิมพ์ อย่าซูมเข้า
เทคนิคที่ยังคงสำคัญในยุคดิจิทัล
เทคนิคคลาสสิกสองอย่างที่ทำด้วยมือยังคงคุ้มค่าที่จะทำซ้ำบนแท็บเล็ต การขูด (Scraping) (削り, kezuri) คือการขูดโทนออกด้วยใบมีดเพื่อสร้างไฮไลท์ที่นุ่มนวล — แสงเรืองที่ผม, ความเปล่งปลั่งบนแก้ม การซ้อนเลเยอร์ (Layering) สองโทนสร้างค่าที่เข้มขึ้นด้วยพื้นผิวที่เปลี่ยนไป ใช้สำหรับเงาที่ทอดลงบนพื้นผิวที่ลงโทนแล้ว
ใช้โทนสำหรับรูปทรงและอารมณ์ ใช้ น้ำหนักเส้น และการลงสีดำระหว่าง การลงหมึก สำหรับโครงสร้างและความคมชัด โทนที่ใช้ก่อนที่จะกำหนดสีดำเกือบจะทำให้หน้าแบนราบเสมอ เพราะมันเติมเต็มพื้นที่ที่ความคมชัดต้องการ
คำที่เกี่ยวข้อง
- การตัดเส้น การตัดเส้นคือขั้นตอนที่นำภาพร่างดินสอของคอมิกมาวาดซ้ำด้วยเส้นหมึกถาวรสีดำ ผู้วาดเส้นจะตัดสินใจว่าขอบใดควรเป็นเส้น ความหนาของแต่ละเส้น และส่วนใดควรเติมสีดำทึบ ซึ่งเป็นทางเลือกที่ทำให้หน้ากระดาษมีความลึกและคอนทราสต์
- น้ำหนักเส้น น้ำหนักเส้นคือความหนาของเส้นที่วาด ซึ่งปรับเปลี่ยนอย่างจงใจในงานศิลปะ เส้นหนาจะดูเหมือนพุ่งเข้าหาผู้ชมและอ่านได้ว่าเป็นเงาหรือหนัก ส่วนเส้นบางจะถอยห่างออกไปและอ่านได้ว่าเป็นแสงหรือละเอียดอ่อน ซึ่งเป็นวิธีที่ลายเส้นแบนๆ สื่อถึงความลึกได้
- ช่อง (Panel) ช่องคือภาพเดี่ยวที่มีกรอบในคอมิก แสดงช่วงเวลาหนึ่งของเรื่อง ขอบของช่องบอกจุดสิ้นสุดของช่วงเวลานั้น ขนาดของช่องควบคุมระยะเวลาที่ผู้อ่านใช้ และลำดับของช่องคือลำดับของเวลา
- เส้นความเร็ว เส้นความเร็วคือเส้นที่วาดขึ้นเพื่อสื่อถึงการเคลื่อนไหวหรือดึงดูดความสนใจในคอมิก เส้นขนานที่ลากตามวัตถุจะสื่อถึงการเคลื่อนที่ ส่วนเส้นรัศมีที่รวมกันที่จุดเดียวจะสื่อถึงการเน้นย้ำ ความตกใจ หรือแรงกระแทก ในมังงะเรียกว่า 流線 (ryūsen) และ 集中線 (shūchūsen)