อภิธานศัพท์มังงะ มานฮวา และเว็บตูน
มี 40 คำศัพท์ แต่ละรายการจะตอบด้วยประโยคแรกก่อนแล้วจึงขยายความ เขียนขึ้นสำหรับผู้สร้างการ์ตูน ไม่ใช่เพื่อจัดหมวดหมู่
รูปแบบและสื่อ
ชื่อที่แท้จริงของประเพณีการ์ตูนต่างๆ และความแตกต่างระหว่างกัน
- One-shot
- One-shot คือเรื่องราวการ์ตูนที่จบสมบูรณ์ในตอนเดียว ไม่มีตอนก่อนหน้าหรือตอนต่อจากนั้น ในมังงะยังใช้เป็นเหมือนการนำเสนอผลงาน: นิตยสารจะลง One-shot เพื่อทดสอบว่าแนวคิดและตัวละครจะสามารถดำเนินเรื่องแบบต่อเนื่องได้หรือไม่ก่อนที่จะตัดสินใจทำเป็นซีรีส์เต็ม
- โดจินชิ
- โดจินชิคือหนังสือการ์ตูนและนิตยสารญี่ปุ่นที่ตีพิมพ์เอง ผลิตนอกระบบสำนักพิมพ์เชิงพาณิชย์ และจำหน่ายโดยผู้สร้างโดยตรงในงานอีเวนต์ต่างๆ เช่น Comiket อาจเป็นเรื่องราวต้นฉบับหรืองานแฟนอาร์ตที่ดัดแปลงจากซีรีส์ที่มีอยู่แล้วก็ได้
- มังงะ
- มังงะคือคำภาษาญี่ปุ่นที่แปลว่าการ์ตูน ในภาษาอังกฤษหมายถึงการ์ตูนที่สร้างตามธรรมเนียมญี่ปุ่น: ขาวดำ อ่านจากขวาไปซ้าย ตีพิมพ์เป็นตอนๆ ในนิตยสารก่อนจะรวมเล่มเป็นฉบับรวมเล่ม (tankobon) การ์ตูนเกาหลีเรียกว่ามานฮวา และการ์ตูนจีนเรียกว่ามานฮวา (manhua)
- มานฮวา (Manhwa)
- มานฮวาคือคำภาษาเกาหลีที่แปลว่าการ์ตูน ในภาษาอังกฤษมักหมายถึงการ์ตูนเกาหลีใต้ โดยส่วนใหญ่เป็นเว็บตูนสีเต็มรูปแบบที่เลื่อนแนวตั้ง ซึ่งแตกต่างจากมังงะญี่ปุ่นหรือมานฮวาจีน
- มานฮวา/มันฮวา (Manhua)
- มานฮวาคือคำภาษาจีนที่หมายถึงการ์ตูน และในภาษาอังกฤษหมายถึงการ์ตูนจากจีนแผ่นดินใหญ่ ฮ่องกง หรือไต้หวัน มานฮวาที่ตีพิมพ์ในปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นแบบสีเต็ม อ่านจากซ้ายไปขวา และเผยแพร่เป็นตอนแบบเลื่อนแนวตั้งบนแอปพลิเคชัน แทนที่จะเป็นหนังสือสิ่งพิมพ์
- ยงโกมะ (4-koma)
- ยงโกมะคือการ์ตูนช่องญี่ปุ่นที่มีสี่ช่องเท่ากันเรียงเป็นแนวตั้ง อ่านจากบนลงล่าง สี่จังหวะของมันเป็นไปตามคิโชเทนเค็ตสึ — การตั้งต้น, การพัฒนา, จุดพลิกผัน, บทสรุป — ดังนั้นจุดหักมุมจึงมาจากการเปลี่ยนมุมมอง ไม่ใช่จากความขัดแย้ง
- เว็บคอมิก
- เว็บคอมิกคือการ์ตูนใดๆ ที่เผยแพร่บนเว็บแทนการพิมพ์ คำนี้อธิบายช่องทาง ไม่ใช่รูปแบบ: เว็บคอมิกอาจเป็นช่องตลกสามช่อง, หน้าขนาดสิ่งพิมพ์, หรือการเลื่อนแนวตั้ง และมักจะเผยแพร่ด้วยตนเองโดยผู้เขียน
- เว็บตูน
- เว็บตูนคือการ์ตูนดิจิทัลที่วาดเป็นแถบยาวต่อเนื่องในแนวตั้ง ให้อ่านด้วยการเลื่อนหน้าจอมือถือลงมา แทนที่จะพลิกหน้า รูปแบบนี้เริ่มต้นในเกาหลีใต้และปัจจุบันใช้กันทั่วโลก
งานฝีมือหน้าและการวาดภาพ
คำศัพท์เกี่ยวกับการสร้างและวาดหน้า
- Bleed
- Bleed คือส่วนของภาพที่ขยายออกไปเกินเส้นขอบตัดของหน้ากระดาษ เพื่อให้หลังจากเครื่องพิมพ์ตัดกระดาษแล้ว ภาพยังคงขอบกระดาษโดยไม่มีขอบสีขาว ส่วนขยายมาตรฐานคือ 3 มม. หรือ 0.125 นิ้ว ในทุกขอบด้านนอก
- Establishing shot
- Establishing shot คือช่องภาพมุมกว้างที่แสดงว่าฉากเกิดขึ้นที่ไหนและตัวละครจัดวางอย่างไร ก่อนที่การ์ตูนจะตัดเข้าไปใกล้ หากไม่มีภาพนี้ ผู้อ่านจะไม่สามารถจัดวางภาพโคลสอัพที่ตามมาในพื้นที่ที่สอดคล้องกันได้
- Flatting
- Flatting คือขั้นตอนการลงสีที่เติมสีพื้นเรียบในแต่ละส่วนของช่องการ์ตูนโดยไม่มีการไล่เฉด เพื่อให้การลงสีขั้นต่อไปสามารถเลือกพื้นที่ใดก็ได้ในคลิกเดียว ผลลัพธ์คือเลเยอร์ flats ที่ใช้เป็น selection mask
- Gutter (ช่องว่างระหว่างช่อง)
- Gutter คือช่องว่างระหว่างช่องการ์ตูนที่ผู้อ่านเติมเต็มเรื่องราวที่เกิดขึ้นระหว่างภาพสองภาพนั้น ความกว้างของ Gutter ควบคุมระยะเวลาที่เรื่องข้ามไปและจังหวะที่หยุดนิ่ง
- Panel transition
- Panel transition คือความสัมพันธ์ระหว่างช่องการ์ตูนหนึ่งกับช่องถัดไป — ระยะเวลา, สถานที่ หรือหัวข้อที่เปลี่ยนไปในช่องว่างระหว่างช่อง สกอตต์ แมคคลาวด์แบ่งไว้ 6 ประเภท: moment-to-moment, action-to-action, subject-to-subject, scene-to-scene, aspect-to-aspect และ non-sequitur
- Splash page
- Splash page คือช่องภาพเดียวที่กินพื้นที่เต็มหน้ากระดาษ ใช้เพื่อเน้นช่วงเวลาสำคัญ เช่น การเปิดบท การปรากฏตัวครั้งแรก หรือจุดไคลแม็กซ์ที่ต้องการหยุดสายตาผู้อ่านให้จดจ่ออยู่กับภาพนั้นๆ
- การตัดเส้น
- การตัดเส้นคือขั้นตอนที่นำภาพร่างดินสอของคอมิกมาวาดซ้ำด้วยเส้นหมึกถาวรสีดำ ผู้วาดเส้นจะตัดสินใจว่าขอบใดควรเป็นเส้น ความหนาของแต่ละเส้น และส่วนใดควรเติมสีดำทึบ ซึ่งเป็นทางเลือกที่ทำให้หน้ากระดาษมีความลึกและคอนทราสต์
- ช่อง (Panel)
- ช่องคือภาพเดี่ยวที่มีกรอบในคอมิก แสดงช่วงเวลาหนึ่งของเรื่อง ขอบของช่องบอกจุดสิ้นสุดของช่วงเวลานั้น ขนาดของช่องควบคุมระยะเวลาที่ผู้อ่านใช้ และลำดับของช่องคือลำดับของเวลา
- น้ำหนักเส้น
- น้ำหนักเส้นคือความหนาของเส้นที่วาด ซึ่งปรับเปลี่ยนอย่างจงใจในงานศิลปะ เส้นหนาจะดูเหมือนพุ่งเข้าหาผู้ชมและอ่านได้ว่าเป็นเงาหรือหนัก ส่วนเส้นบางจะถอยห่างออกไปและอ่านได้ว่าเป็นแสงหรือละเอียดอ่อน ซึ่งเป็นวิธีที่ลายเส้นแบนๆ สื่อถึงความลึกได้
- แนวตั้งเลื่อน (Vertical scroll)
- แนวตั้งเลื่อนคือรูปแบบการ์ตูนที่จัดวางเป็นคอลัมน์ยาวต่อเนื่อง อ่านโดยการเลื่อนหน้าจอโทรศัพท์ลงมาแทนการพลิกหน้า เป็นรูปแบบมาตรฐานสำหรับเว็บตูน โดยมีช่องว่างระหว่างช่องภาพกำหนดจังหวะการอ่าน
- สกรีนโทน (Screentone)
- สกรีนโทนคือแผ่นลายจุด เส้น หรือการไล่ระดับสีที่พิมพ์ไว้ล่วงหน้า ใช้กับงานศิลปะการ์ตูนขาวดำเพื่อสร้างค่าสีเทา เดิมเป็นฟิล์มกาวที่ตัดด้วยใบมีดและขัดเงา ปัจจุบันเกือบทั้งหมดใช้แบบดิจิทัลเป็นเลเยอร์โทน
- เส้นความเร็ว
- เส้นความเร็วคือเส้นที่วาดขึ้นเพื่อสื่อถึงการเคลื่อนไหวหรือดึงดูดความสนใจในคอมิก เส้นขนานที่ลากตามวัตถุจะสื่อถึงการเคลื่อนที่ ส่วนเส้นรัศมีที่รวมกันที่จุดเดียวจะสื่อถึงการเน้นย้ำ ความตกใจ หรือแรงกระแทก ในมังงะเรียกว่า 流線 (ryūsen) และ 集中線 (shūchūsen)
การจัดตัวอักษรและเสียง
บอลลูนคำพูด กล่องข้อความ และเอฟเฟกต์: เลเยอร์ข้อความของการ์ตูน
- SFX
- SFX คือคำที่ใช้ในงานคอมิกส์ หมายถึงตัวอักษรเสียงประกอบที่วาดลงบนหน้ากระดาษ ซึ่งเป็นคำที่มีรูปทรงอยู่นอกกรอบคำพูด มักจะวาดด้วยมือลงในงานศิลปะ เป็นชื่อของสิ่งที่นักทำตัวอักษรสร้างขึ้นและขั้นตอนการทำงานที่เกี่ยวข้อง
- คำเลียนเสียงธรรมชาติ
- คำเลียนเสียงธรรมชาติคือคำที่เลียนแบบเสียงที่มันสื่อ เช่น crash, whirr, thud ในการ์ตูนใช้เป็นเอฟเฟกต์เสียงที่เป็นตัวอักษร และภาษาญี่ปุ่นขยายการใช้ไปไกลกว่าแค่เสียง รวมถึงคำสำหรับพื้นผิว การเคลื่อนไหว และแม้แต่ความเงียบ
- ช่องความคิด
- ช่องความคิดคือกรอบคำพูดที่มีขอบเป็นรูปก้อนเมฆ ใช้แสดงสิ่งที่ตัวละครกำลังคิดอยู่ ไม่ได้พูดออกมา และเชื่อมโยงกับตัวละครด้วยชุดวงกลมที่เล็กลงเรื่อยๆ แทนที่จะเป็นหางแหลม
- ช่องคำบรรยาย
- ช่องคำบรรยายคือกล่องข้อความสี่เหลี่ยมที่แยกจากฟองคำพูด ใช้บรรยายเรื่องราว ความคิดภายใน หรือระบุสถานที่และเวลา ไม่มีหางเพราะไม่มีใครในช่องพูดออกมาดังๆ
- ช่องคำพูด
- ช่องคำพูดคือรูปทรงที่มีเส้นขอบซึ่งบรรจุคำพูดของตัวละครไว้ในช่องการ์ตูน โดยมีหางชี้ไปที่ผู้พูด ผู้อ่านจะอ่านช่องคำพูดตามลำดับการอ่านของช่อง ดังนั้นตำแหน่งของช่องคำพูดจึงเป็นตัวกำหนดว่าใครจะถูกได้ยินก่อน
- หางคำพูด
- หางคำพูดคือส่วนแหลมที่ยื่นออกมาจากช่องคำพูด ชี้ไปยังตัวละครที่กำลังพูด เป็นตัวระบุว่าใครเป็นคนพูด การชี้หางคำพูดผิดคนเป็นความผิดพลาดที่สร้างความสับสนมากที่สุดในการจัดวางตัวอักษรของคอมิก
ประเภทและแนวเรื่อง
ป้ายประเภทที่ผู้อ่านใช้เพื่อค้นหาสิ่งที่จะอ่านต่อไป
- Isekai
- Isekai คือแนวเรื่องญี่ปุ่นที่ตัวละครธรรมดาคนหนึ่งถูกส่งไป เกิดใหม่ หรืออัญเชิญจากโลกของเราไปสู่โลกแฟนตาซี แล้วต้องใช้ชีวิตอยู่ที่นั่น ชื่อหมายถึง “อีกโลกหนึ่ง” และการย้ายโลกคือจุดเริ่มต้นของเรื่องราว
- Regression
- Regression คือแนวเรื่องที่ตัวละครตายหรือล้มเหลวอย่างร้ายแรง แล้วตื่นขึ้นมาในอดีตของตัวเองในร่างเดิม พร้อมความทรงจำทั้งหมดจากอนาคตที่เคยใช้ชีวิตมาแล้ว พบมากในมานฮวาเกาหลี
- Slice of life
- Slice of life คือแนวเรื่องที่ดำเนินเรื่องจากชีวิตประจำวันธรรมดาๆ เช่น โรงเรียน การทำงาน มื้ออาหาร มิตรภาพ แทนที่จะเป็นภัยคุกคามจากภายนอก ความขัดแย้งมีขนาดเล็กและเป็นเรื่องส่วนตัว และตอนจบมักจะเปลี่ยนความสัมพันธ์มากกว่าเปลี่ยนโลก
- โจเซย์ (Josei)
- โจเซย์คือกลุ่มประชากรเป้าหมายในการตีพิมพ์มังงะของญี่ปุ่น: มังงะที่ตีพิมพ์ในนิตยสารสำหรับผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ อายุประมาณ 18 ปีขึ้นไป เรื่องราวจะเกี่ยวกับงาน เงิน การแต่งงาน และความปรารถนาจากมุมมองของผู้ใหญ่ มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นโชโจในภาษาอังกฤษ
- โชโจ
- โชโจ (Shojo) คือกลุ่มประชากรเป้าหมายในการตีพิมพ์ของญี่ปุ่น: มังงะที่ตีพิมพ์เป็นตอนในนิตยสารสำหรับเด็กผู้หญิงอายุประมาณ 12-18 ปี กำหนดโดยกลุ่มผู้อ่านมากกว่าเนื้อหา และนิตยสารเหล่านี้สร้างภาษาการจัดหน้ากระดาษที่โดดเด่นที่สุดในวงการการ์ตูน
- โชเน็น
- โชเน็นไม่ใช่ประเภทของมังงะแต่เป็นการแบ่งกลุ่มผู้อ่านตามอายุ: มังงะที่มุ่งเป้าไปที่เด็กผู้ชายอายุประมาณ 12 ถึง 18 ปี โดยพิจารณาจากนิตยสารที่ตีพิมพ์ ไม่ใช่เนื้อหา โชเน็นมีทั้งแนวแอ็กชัน กีฬา ตลก สยองขวัญ และโรแมนติก
- เซเน็น
- เซเน็นคือกลุ่มประชากรเป้าหมายในการตีพิมพ์มังงะของญี่ปุ่น: มังงะที่ตีพิมพ์ในนิตยสารสำหรับผู้ชายวัยผู้ใหญ่ อายุประมาณ 18 ปีขึ้นไป แตกต่างจากโชเน็นน้อยกว่าในด้านเรทเนื้อหา แต่ต่างกันที่จังหวะการเล่าเรื่องและความแน่นอนทางศีลธรรม – เซเน็นยอมให้ตัวเอกล้มเหลวและยังคงผิดพลาดได้
- บาระ
- บาระคือหมวดหมู่ของมังงะญี่ปุ่นเกี่ยวกับชายรักชาย ซึ่งส่วนใหญ่สร้างโดยและสำหรับผู้อ่านชายรักชาย แตกต่างจาก Boys' Love ที่ส่วนใหญ่เขียนโดยและสำหรับผู้หญิง ในภาษาอังกฤษ คำนี้ยังใช้เรียกสไตล์ภาพที่เน้นความกำยำและกล้ามเนื้ออีกด้วย
- มูริม (Murim)
- มูริมคือโลกศิลปะการต่อสู้ในนิยายเกาหลี: สังคมของสำนัก, ตระกูล และนักสู้พเนจรที่ดำเนินไปคู่กับชีวิตปกติ มีกฎหมายและลำดับชั้นของตัวเอง คำว่า (무림) แปลว่า “ป่าแห่งการต่อสู้” และใช้เรียกทั้งโลกและแนวเรื่องที่อยู่ในนั้น
การผลิต
เอกสารและขั้นตอนระหว่างแนวคิดกับหน้าสำเร็จรูป
- Beat sheet
- Beat sheet คือรายการเหตุการณ์ในเรื่องตามลำดับ บรรทัดละหนึ่งเหตุการณ์ เขียนก่อนที่จะแบ่งหน้าหรือช่อง เพื่อกำหนดว่าเกิดอะไรขึ้นและเรียงลำดับอย่างไร จะได้พบปัญหาโครงสร้างในรูปแบบรายการแทนที่จะเป็นหน้าสำเร็จ
- Character sheet
- Character sheet คือภาพวาดอ้างอิงที่แสดงตัวละครหนึ่งตัวจากหลายมุมพร้อมกับการแสดงออกทางสีหน้าต่างๆ เพื่อให้ตัวละครถูกวาดในลักษณะเดียวกันในทุกช่อง หรือที่เรียกว่า model sheet หรือ reference sheet
- Thumbnail
- Thumbnail คือภาพร่างขนาดเล็กของหน้าการ์ตูน ใช้ทดสอบการจัดวางช่องและลำดับการอ่านก่อนลงรายละเอียดงานจริง คำนี้ยังหมายถึงภาพปกขนาดเล็กที่ใช้แสดงซีรีส์ในรายการของแพลตฟอร์ม ซึ่งเป็นคนละความหมายกัน
- สคริปต์ (Script)
- สคริปต์การ์ตูนคือเอกสารที่เป็นลายลักษณ์อักษรซึ่งใช้เป็นต้นฉบับในการวาดการ์ตูน โดยจะแบ่งเรื่องราวออกเป็นหน้าและช่องตามลำดับ พร้อมอธิบายสิ่งที่แต่ละช่องแสดง และระบุบทสนทนา คำบรรยาย และเสียงประกอบที่อยู่ในช่องนั้นๆ
- สตอรีบอร์ด (Storyboard)
- สตอรีบอร์ดคือชุดภาพร่างคร่าวๆ ที่วางแผนช็อต การจัดองค์ประกอบ และจังหวะเวลา ก่อนจะสร้างงานศิลปะฉบับสมบูรณ์ มีที่มาจากภาพยนตร์ โดยแต่ละเฟรมคือหนึ่งช็อตกล้องบนไทม์ไลน์ คอมิกส์ยืมคำนี้มาใช้กับการวางแผนแบบเดียวกันแต่เป็นหน้าต่อหน้า