Manga, manhwa en webtoon woordenlijst

40 termen. Elk item beantwoordt eerst in één zin en werkt daarna verder uit. Geschreven voor degenen die strips maken, niet om ze te classificeren.

Formaten en media

Hoe de verschillende stripboektradities echt heten en waarin ze verschillen.

Doujinshi: Doujinshi zijn zelfgepubliceerde Japanse strips en magazines, buiten het commerciële uitgeefsysteem geproduceerd en direct door de makers verkocht op evenementen zoals Comiket. Het kunnen originele verhalen zijn of afgeleid fanwerk gebaseerd op een bestaande serie.
Manga: Manga (Japans voor strips) verwijst in het Nederlands naar Japanse strips: zwart-wit, van rechts naar links gelezen, wekelijks/maandelijks gepubliceerd en later gebundeld. Koreaanse strips zijn manhwa; Chinese strips zijn manhua.
Manhua: Manhua is het Chinese woord voor strips, en in het Nederlands betekent het een strip uit China, Hong Kong of Taiwan. De meeste manhua zijn full colour, lees je van links naar rechts, en verschijnen als verticaal scrollende afleveringen in apps, niet als gedrukte boeken.
Manhwa: Manhwa is het Koreaanse woord voor strips. In het Nederlands betekent het meestal een Zuid-Koreaanse strip, vaak een webtoon in kleur met verticale scroll, onderscheiden van Japanse manga of Chinese manhua.
One-shot: Een one-shot is een compleet stripverhaal dat in één deel wordt verteld, zonder voorafgaande of volgende hoofdstukken. In manga dient het ook als pitch: tijdschriften publiceren one-shots om te testen of een premisse en personages een volledige serialisatie kunnen dragen.
Webcomic: Een webcomic is een strip die op het web wordt gepubliceerd in plaats van in druk. Het woord beschrijft het kanaal, niet de vorm: een webcomic kan een gagstrip van drie panelen, een pagina op printformaat of een verticale scroll zijn, en wordt meestal zelf gepubliceerd door de maker.
Webtoon: Een webtoon is een digitaal stripverhaal getekend als één doorlopende verticale strook, bedoeld om te lezen door naar beneden te scrollen op een telefoonscherm in plaats van pagina's om te slaan. Het formaat is ontstaan in Zuid-Korea en wordt nu wereldwijd gebruikt.
Yonkoma (4-koma): Een yonkoma is een Japanse strip van precies vier gelijke panelen, verticaal gestapeld en van boven naar beneden gelezen. De vier "beats" volgen kishotenketsu — introductie, ontwikkeling, wending, conclusie — waarbij de clou voortkomt uit een perspectiefverschuiving, niet uit conflict.

Pagina- en tekenambacht

Het vocabulaire van hoe een pagina wordt opgebouwd en getekend.

Bleed: Bleed is illustratiewerk dat doorloopt tot voorbij de snijlijn van de pagina, zodat na het snijden van de stapel door de drukker de afbeelding nog steeds van de papierrand afloopt zonder witte marge. De standaard uitbreiding is 3 mm, of 0,125 inch, aan elke buitenrand.
Establishing shot: Een establishing shot is een breed beeldkader dat toont waar een scène zich afspeelt en hoe de personages zijn opgesteld, voordat de comic inzoomt. Zonder zo'n kader kunnen lezers de close-ups die volgen niet coherent plaatsen.
Flatting: Flatting is de inkleurfase waarin elk gebied van een stripkader wordt gevuld met één effen kleur, zonder schaduw, zodat latere rendering elk gebied met één klik kan selecteren. Het resultaat is een flats-laag die als selectiemasker wordt gebruikt.
Gutter: Een gutter is de lege ruimte tussen twee stripkaders. De lezer vult deze in en stelt zich voor wat er tussen de twee afbeeldingen gebeurde. De breedte van een gutter bepaalt hoeveel tijd het verhaal overslaat en hoe lang een moment aanhoudt.
Inken: Inken is de fase waarin de potloodtekening van een strip opnieuw wordt getekend met permanente zwarte lijnen. De inker bepaalt welke randen lijnen worden, hoe dik elke lijn is en welke gebieden volledig zwart worden ingevuld — de keuzes die een pagina diepte en contrast geven.
Lijndikte (Line weight): Lijndikte is de dikte van een getrokken lijn, bewust gevarieerd in een kunstwerk. Dikkere lijnen komen naar de kijker toe en ogen als beschaduwd of zwaar; dunnere lijnen wijken terug en ogen als belicht of delicaat, wat platte lijntekeningen diepte geeft.
Panel: Een panel is een enkel omkaderd beeld in een stripverhaal dat één moment van het verhaal toont. De rand markeert het einde van dat moment, de grootte bepaalt hoe lang de lezer erbij stilstaat, en de volgorde van panels is de volgorde van de tijd.
Panelovergang: Een panelovergang is de relatie tussen twee opeenvolgende strippanels – hoeveel tijd, ruimte of onderwerp er verandert over de strook. Scott McClouds zes types zijn moment-naar-moment, actie-naar-actie, onderwerp-naar-onderwerp, scène-naar-scène, aspect-naar-aspect en non-sequitur.
Screentone: Screentone is een vel voorgedrukte stippen, lijnen of verlopen die worden aangebracht op zwart-wit striptekeningen om grijswaarden te creëren. Oorspronkelijk was het een zelfklevende film die met een mesje werd gesneden en gladgestreken, nu bijna altijd digitaal toegepast als toonlagen.
Speed lines: Speed lines zijn getekende lijnen die beweging overbrengen of de aandacht vestigen in strips. Parallelle lijnen achter een onderwerp duiden op beweging; radiale lijnen die samenkomen op één punt duiden op nadruk, schok of impact. Manga noemt ze ryūsen en shūchūsen.
Splash page: Een splash page is een enkel paneel dat een hele strippagina vult. Het besteedt een hele pagina aan één moment en wordt daarom gebruikt voor hoofdstukopeners, eerste verschijningen en het luidste moment in een scène — alles wat de lezer moet laten stoppen.
Verticaal scrollen: Verticaal scrollen is een stripformaat, opgemaakt als één hoge, doorlopende kolom die je leest door naar beneden te scrollen op een telefoonscherm, in plaats van pagina's om te slaan. Het is het standaardformaat voor webtoons, waarbij lege ruimte tussen panelen het tempo bepaalt.

Lettering en geluid

Ballonnen, tekstvakken en effecten: de tekstlaag van een strip.

Ballonstaart: Een ballonstaart is het puntige uitsteeksel van een tekstballon naar het sprekende personage, wat de woorden aan hen toewijst. Een staart die naar de verkeerde persoon wijst, is de meest verwarrende fout in comic lettering.
Caption box (tekstkader): Een tekstkader is een rechthoekig tekstblok, los van spraakballonnen, met vertelling, interne monoloog of een plaats-/tijdsaanduiding. Het heeft geen staart, omdat niemand in het paneel het hardop zegt.
Gedachtenballon: Een gedachtenballon is een wolkachtig omrand vak dat weergeeft wat een personage denkt in plaats van hardop zegt, verbonden met het personage door een reeks kleiner wordende cirkels in plaats van een puntige staart.
Onomatopee: Onomatopee is een woord dat het geluid nabootst dat het benoemt — crash, whirr, thud. In strips levert het de geschreven geluidseffecten, en het Japans breidt dit veel verder uit dan alleen geluid, naar woorden voor texturen, bewegingen en zelfs stilte.
SFX: SFX is de term voor getekende geluidseffecten in strips: de gevormde woorden buiten de tekstballonnen, meestal met de hand in het artwork getekend. Het benoemt het artefact dat een letteraar maakt en de workflow eromheen.
Tekstballon: Een tekstballon is de omrande vorm die de gesproken woorden van een personage in een stripkader bevat, met een staart die wijst naar wie ze zei. Lezers nemen ballonnen in de leesvolgorde van het kader, dus de plaatsing bepaalt wie het eerst wordt gehoord.

Genres en tropen

De genre-labels die lezers gebruiken om hun volgende leeservaring te vinden.

Bara: Bara is een categorie Japanse strips over homoseksuele mannen, voornamelijk gemaakt door en voor homoseksuele mannen. Het verschilt van Boys' Love, dat voornamelijk door en voor vrouwen wordt geschreven. In het Engels wordt het woord ook losjes gebruikt voor de gespierde, zwaargebouwde tekenstijl.
Isekai: Isekai is een Japans genre waarin een gewoon persoon uit onze wereld wordt getransporteerd, gereïncarneerd of opgeroepen naar een fantasiewereld, en daar moet leven. De naam betekent "andere wereld", en de overdracht zelf is waar het verhaal begint.
Josei: Josei is een Japanse publicatiedemografie: manga die wordt geserialiseerd in tijdschriften gericht op volwassen vrouwen (ongeveer 18 jaar en ouder). De verhalen behandelen werk, geld, huwelijk en verlangen vanuit een volwassen perspectief, en worden in het Engels vaak verkeerd als shojo bestempeld.
Murim: Murim is de vechtsportwereld van Koreaanse fictie: de samenleving van sekten, clans en rondzwervende vechters die parallel loopt aan het gewone leven, met eigen wetten en hiërarchie. Het woord (무림) betekent "vechtsportbos" en benoemt zowel de wereld als het genre dat zich daarin afspeelt.
Regressie: Regressie is een verhaalpremisse, dominant in Koreaanse manhwa, waarbij een personage sterft of catastrofaal faalt en wakker wordt op een eerder punt in zijn eigen leven, in zijn eigen lichaam, met alle herinneringen aan de toekomst die hij al heeft beleefd.
Seinen: Seinen is een Japanse publicatiedemografie: manga die wordt geserialiseerd in magazines gericht op volwassen mannen, ruwweg 18 jaar en ouder. Het verschilt van shonen minder in inhoudsclassificatie dan in tempo en morele zekerheid — seinen laat een protagonist falen en verkeerd blijven.
Shojo: Shojo is een Japanse publicatiedemografie: manga die wordt geserialiseerd in tijdschriften gericht op meisjes van 12-18 jaar. De doelgroep definieert het genre, niet het onderwerp, en de tijdschriften ontwikkelden de meest onderscheidende paginalay-outtaal in strips.
Shonen: Shonen is een Japanse publicatiedemografie, geen genre: manga gericht op jongens van ongeveer 12 tot 18 jaar, gedefinieerd door het tijdschrift waarin het wordt geserialiseerd in plaats van door de inhoud. Shonen-tijdschriften bevatten actie, sport, komedie, horror en romantiek.
Slice of life: Slice of life is een genre dat zijn verhaal haalt uit het gewone dagelijkse leven – school, werk, maaltijden, vriendschap – in plaats van uit een externe dreiging. De conflicten zijn klein en persoonlijk, en het einde verandert meestal een relatie in plaats van een wereld.

Productie

De documenten en stadia tussen een idee en een voltooide pagina.

Beat sheet: Een beat sheet is een chronologische lijst van alle gebeurtenissen in een verhaal, één regel per gebeurtenis. Je schrijft het vóór je pagina's of panelen uitwerkt, zodat je structuurproblemen in een lijst ontdekt in plaats van op afgewerkte pagina's.
Character sheet: Een character sheet is een referentietekening die een personage vanuit verschillende hoeken en met diverse uitdrukkingen toont, zodat het in elk paneel consistent wordt getekend. Het wordt ook wel een model sheet of reference sheet genoemd.
Script: Een strip- of webtoonscript is het geschreven document van waaruit een strip wordt getekend. Het verdeelt het verhaal in genummerde pagina's en panelen, beschrijft wat elk paneel toont en geeft de dialoog, bijschriften en geluidseffecten weer die erin staan.
Storyboard: Een storyboard is een reeks ruwe tekeningen die shots, enscenering en timing plant voordat er definitieve kunst wordt gemaakt. Het komt uit de film, waar elk frame één camerashot op een tijdlijn is; strips lenen het woord voor dezelfde planning, pagina voor pagina.
Thumbnail: Een thumbnail is een kleine, ruwe schets van een strippagina om de paneelindeling en leesflow te testen voordat het definitieve tekenwerk begint. Hetzelfde woord betekent ook de kleine omslagafbeelding van een serie in een lijst op een platform — twee ongerelateerde zaken.