Słownik mangi, manhwy i webtoonu

40 terminów. Każde hasło najpierw odpowiada jednym zdaniem, a następnie rozwija temat. Napisane dla tych, którzy tworzą komiksy, a nie dla tych, którzy je klasyfikują.

Formaty i media

Jak naprawdę nazywają się różne tradycje komiksowe i czym się różnią.

Doujinshi: Doujinshi to samodzielnie wydawane japońskie komiksy i magazyny, tworzone poza komercyjnym systemem wydawniczym i sprzedawane bezpośrednio przez twórców na wydarzeniach takich jak Comiket. Mogą to być oryginalne historie lub fanowskie prace oparte na istniejących seriach.
Manga: Manga to japońskie słowo oznaczające komiksy. W języku angielskim odnosi się do komiksu stworzonego w japońskiej tradycji: czarno-białego, czytanego od prawej do lewej, wydawanego rozdział po rozdziale w magazynie, a następnie zbieranego w tomy tankōbon.
Manhua: Manhua to chińskie słowo oznaczające komiksy, a po angielsku odnosi się do komiksów z Chin kontynentalnych, Hongkongu lub Tajwanu. Większość współczesnych manhua jest w pełnym kolorze, czytana od lewej do prawej i wydawana jako pionowo przewijane odcinki w aplikacjach, a nie jako drukowane książki.
Manhwa: Manhwa to koreańskie słowo oznaczające komiksy. W języku angielskim zazwyczaj odnosi się do komiksów z Korei Południowej, najczęściej pełnokolorowych webtoonów przewijanych w pionie, odróżniających się od japońskiej mangi czy chińskiej manhui.
One-shot: One-shot to kompletna historia komiksowa opowiedziana w jednej części, bez wcześniejszych ani późniejszych rozdziałów. W mandze służy też jako propozycja: magazyny publikują one-shoty, aby sprawdzić, czy pomysł i postacie utrzymają pełną serię, zanim się na nią zdecydują.
Webkomiks: Webkomiks to każdy komiks publikowany w internecie, a nie w druku. Słowo to opisuje kanał, a nie format: webkomiks może być paskiem gagów z trzema panelami, stroną o rozmiarze druku lub pionowym przewijaniem, i zazwyczaj jest samodzielnie publikowany przez osobę, która go rysuje.
Webtoon: Webtoon to cyfrowy komiks rysowany jako ciągły, pionowy pasek, przeznaczony do czytania przez przewijanie ekranu telefonu, a nie przewracanie stron. Format ten narodził się w Korei Południowej i jest obecnie używany na całym świecie.
Yonkoma (4-koma): Yonkoma to japoński komiks składający się z dokładnie czterech równych paneli ułożonych pionowo i czytanych od góry do dołu. Jego cztery części podążają za kishotenketsu — wprowadzeniem, rozwinięciem, zwrotem akcji i konkluzją — więc puenta wynika ze zmiany perspektywy, a nie z konfliktu.

Rzemiosło strony i rysunku

Słownictwo dotyczące budowy i rysowania strony.

Flatting: Flatting to etap kolorowania, gdzie każdy obszar panelu komiksu wypełniany jest jednolitym kolorem, bez cieniowania, by później renderowanie mogło zaznaczyć dowolny obszar jednym kliknięciem. Wynikiem jest warstwa "flats" używana jako maska selekcji.
Grubość linii (Line weight): Grubość linii to zmienna grubość narysowanej linii, celowo różnicowana w dziele sztuki. Grubsze linie zbliżają się do widza i wydają się zacienione lub ciężkie; cieńsze linie cofają się i wydają się oświetlone lub delikatne, co pozwala płaskiej kresce oddać głębię.
Kadr (Panel): Kadr to pojedynczy, obramowany obraz w komiksie, przedstawiający jeden moment historii. Jego granica wyznacza koniec tego momentu, rozmiar kontroluje czas, jaki czytelnik na nim spędza, a sekwencja kadrów to sekwencja czasu.
Linie prędkości (speed lines): Linie prędkości to pola linii, które w komiksach oddają ruch lub skupiają uwagę. Linie równoległe za obiektem oznaczają ruch; linie promieniste zbiegające się w punkcie oznaczają nacisk, szok lub uderzenie. W mandze nazywane są ryūsen i shūchūsen.
Przejście między kadrami: Przejście między kadrami to relacja między jednym kadrem komiksu a następnym – jak bardzo zmienia się czas, przestrzeń lub temat w rynnie. Sześć typów Scotta McClouda to: z momentu na moment, z akcji na akcję, z tematu na temat, ze sceny na scenę, z aspektu na aspekt i non sequitur.
Rynna (gutter): Rynna to pusta przestrzeń między dwoma kadrami komiksu. Czytelnik wypełnia ją, wyobrażając sobie, co wydarzyło się między obrazami, więc szerokość rynny kontroluje, ile czasu pomija historia i jak długo trwa pauza.
Screentone: Screentone to arkusz z nadrukowanymi kropkami, liniami lub gradientami, nakładany na czarno-białą grafikę komiksową w celu uzyskania odcieni szarości. Pierwotnie samoprzylepna folia cięta ostrzem, obecnie prawie zawsze stosowana cyfrowo jako warstwy tonów.
Spad (Bleed): Spad to grafika wykraczająca poza linię cięcia strony, dzięki czemu po przycięciu stosu przez drukarnię obraz nadal wychodzi poza krawędź papieru bez białego marginesu. Standardowe rozszerzenie to 3 mm (0,125 cala) na każdej zewnętrznej krawędzi.
Splash page: Splash page to pojedynczy kadr, który wypełnia całą stronę komiksu. Poświęca całą stronę jednej chwili, więc używa się go do otwarć rozdziałów, pierwszych pojawień i najgłośniejszych momentów w scenie — wszystkiego, co ma zatrzymać czytelnika.
Tuszowanie (Inking): Tuszowanie to etap, na którym ołówkowy rysunek komiksu jest przerysowywany trwałą czarną linią. Tuszer decyduje, które krawędzie staną się liniami, jak gruba będzie każda linia i które obszary zostaną wypełnione czarnym kolorem – te wybory nadają stronie głębię i kontrast.
Ujęcie wprowadzające (establishing shot): Ujęcie wprowadzające to szeroki kadr, który pokazuje miejsce akcji i rozmieszczenie postaci, zanim komiks przejdzie do zbliżeń. Bez niego czytelnicy nie umieszczą kolejnych zbliżeń w spójnej przestrzeni.
Vertical scroll: Vertical scroll to format komiksu, gdzie treść jest ułożona w jedną długą, ciągłą kolumnę, czytaną przez przewijanie ekranu telefonu. To standard dla webtoonów, gdzie puste przestrzenie między kadrami dyktują tempo.

Liternictwo i dźwięk

Dymki, pola tekstowe i efekty: warstwa tekstowa komiksu.

Dymek (komiksowy): Dymek to obrysowany kształt zawierający wypowiedź postaci w kadrze komiksu, z ogonkiem wskazującym na mówiącego. Czytelnicy przyswajają dymki w kolejności czytania kadru, więc ich położenie decyduje o tym, kto mówi pierwszy.
Dymek myśli: Dymek myśli to obłoczek z postrzępionymi brzegami, zawierający to, co postać myśli, a nie mówi na głos, połączony z nią sznurem malejących kółek zamiast spiczastego ogonka.
Ogonek dymka: Ogonek dymka to spiczasta ostroga wychodząca z dymka mowy w kierunku mówiącej postaci, przypisująca jej słowa. Ogonek skierowany do niewłaściwej osoby to najbardziej mylący błąd w komiksowym liternictwie.
Onomatopeja: Onomatopeja to wyraz naśladujący dźwięk, który nazywa — trzask, szum, łomot. W komiksach dostarcza pisemnych efektów dźwiękowych, a japoński rozszerza to urządzenie daleko poza hałas, na słowa oznaczające tekstury, ruchy, a nawet ciszę.
Ramka narracyjna (caption box): Ramka narracyjna to prostokątny blok tekstu, oddzielony od dymków, zawierający narrację, monolog wewnętrzny lub znacznik miejsca i czasu. Nie ma ogonka, bo nikt na panelu nie wypowiada go na głos.
SFX: SFX to termin produkcyjny oznaczający narysowane litery efektów dźwiękowych na stronie komiksu — stylizowane słowa poza dymkami, zwykle ręcznie wkomponowane w grafikę. Nazywa zarówno artefakt stworzony przez letterera, jak i proces jego tworzenia.

Gatunki i tropy

Etykiety gatunkowe, których używają czytelnicy, aby znaleźć swoją następną lekturę.

Bara: Bara to japońskie komiksy o gejach, tworzone głównie przez gejów dla gejowskiej publiczności. Różni się od Boys' Love (BL), które jest pisane głównie przez kobiety i dla kobiet. Słowo to jest również luźno używane do określenia jego krzepkiego, mocno umięśnionego stylu artystycznego.
Isekai: Isekai to japoński gatunek, w którym zwykła osoba zostaje przeniesiona, reinkarnowana lub wezwana z naszego świata do świata fantasy, a następnie musi tam żyć. Nazwa oznacza „inny świat”, a samo przeniesienie jest początkiem historii.
Josei: Josei to japońska kategoria wydawnicza: manga serializowana w magazynach dla dorosłych kobiet (od około 18 lat). Opowiada o pracy, pieniądzach, małżeństwie i pragnieniach z dorosłej perspektywy. Na Zachodzie często błędnie nazywana jest shojo.
Murim: Murim to świat sztuk walki w koreańskiej fikcji: społeczeństwo sekt, klanów i wędrownych wojowników, które istnieje równolegle do zwykłego życia, z własnymi prawami i hierarchią. Słowo (무림) oznacza „leśne sztuki walki” i nazywa zarówno świat, jak i gatunek, który się w nim rozgrywa.
Regresja: Regresja to motyw fabularny, dominujący w koreańskich manhwa, w którym postać umiera lub ponosi katastrofalną porażkę, a następnie budzi się w młodszej wersji siebie, zachowując wszystkie wspomnienia z przyszłości, którą już przeżyła.
Seinen: Seinen to japońska demografia wydawnicza: manga serializowana w magazynach skierowanych do dorosłych mężczyzn, w wieku około 18 lat i starszych. Różni się od shonen mniej kategorią treści, a bardziej tempem i pewnością moralną — seinen pozwala bohaterowi ponieść porażkę i pozostać w błędzie.
Shojo: Shojo to japońska kategoria wydawnicza: manga serializowana w magazynach skierowanych do dziewcząt w wieku około 12-18 lat. Definiuje ją grupa czytelniczek, a nie tematyka. Jej magazyny stworzyły najbardziej charakterystyczny język układu stron w komiksach.
Shonen: Shonen to japońska kategoria wydawnicza, nie gatunek: mangi skierowane do chłopców w wieku 12-18 lat, definiowane przez magazyn, w którym są serializowane, a nie przez treść. Magazyny shonen zawierają akcję, sport, komedię, horror i romans.
Slice of life: Slice of life to gatunek, który czerpie fabułę ze zwykłego, codziennego życia — szkoły, pracy, posiłków, przyjaźni — zamiast z zewnętrznego zagrożenia. Konflikty są małe i osobiste, a zakończenie zazwyczaj zmienia relację, a nie świat.

Produkcja

Dokumenty i etapy między pomysłem a gotową stroną.

Beat sheet: Beat sheet to uporządkowana lista wydarzeń w historii, jedna linia na każde wydarzenie, pisana przed podziałem na strony lub panele. Określa, co się dzieje i w jakiej kolejności, dzięki czemu problemy strukturalne są wykrywane na liście, a nie na gotowych stronach.
Character sheet (karta postaci): Karta postaci to rysunek referencyjny przedstawiający jedną postać z różnych kątów, wraz z gamą wyrazów twarzy, aby była rysowana spójnie w każdym kadrze. Nazywana jest też arkuszem modelowym lub arkuszem referencyjnym.
Scenariusz (komiksu): Scenariusz komiksu to pisemny dokument, na podstawie którego rysowany jest komiks. Dzieli historię na numerowane strony i kadry, opisując, co przedstawia każdy kadr, oraz wymieniając dialogi, dymki narracyjne i efekty dźwiękowe, które się w nim znajdują.
Storyboard: Storyboard to sekwencja szkiców planujących ujęcia, inscenizację i timing, zanim powstanie gotowa grafika. Pochodzi z filmu, gdzie każda klatka to ujęcie na osi czasu; komiksy zapożyczają to słowo dla podobnego planowania strona po stronie.
Thumbnail: Thumbnail to mały, zgrubny szkic strony komiksu, służący do testowania układu kadrów i płynności czytania przed narysowaniem finalnej grafiki. To samo słowo oznacza też małą grafikę okładki reprezentującą serię na liście platformy — to dwie niezwiązane ze sobą rzeczy.